Podróże to jedyna rzecz
na którą wydajemy pieniądze,
a stajemy się bogatsi.
Przewodnik po WROCŁAWIU i przewodnik górski SUDECKI oraz pilot wycieczek.

Pierwszy przewodnik po Górach Stołowych, przewodnik sudecki, wreszcie przewodnik górski. Wszystko zaczęło się w 1790 roku….

Zarząd Główny PTTK ustanowił rok 2013 Rokiem Przewodników Turystycznych. Decyzja taka podjęta została z uwagi na fakt okrągłej, dwusetnej rocznicy wydania pierwszego patentu przewodnickiego. Otrzymał go Franz Pabel z ówczesnego Carlsberga (obecnie Karłów w Górach Stołowych) od króla Prus, Fryderyka Wilhelma III.

Co do sprawy ma rok 1790? Dzierżoniów? Johann Wolfgang Goethe?

Jest 17 listopada 1773 roku. Karłów (Carlsberg), niewielka osada z leśniczówką u stóp Szczelińca Wielkiego istnieje dopiero od czterdziestu trzech lat. Nazwę swą zawdzięcza Karolowi VI, cesarzowi Austrii, który tę miejscowość ulokował wśród leśnych ostępów. Wyznaczenie dwunastu parceli pod gospodarstwa było możliwe po wielkim pożarze, jaki wzniecił człowiek o nazwisku Taubitz. Ogień stawił wielkie połacie lasu i powstrzymały go dopiero południowe zerwy Szczelińca. Z czasem pogorzelisko zamieniło się w rozległą łąkę na której osiedliła się między innymi rodzina Pablów. Właśnie tego dnia, u progu zimy w chałupie Pablów przychodzi na świat syn, któremu nadano imię Franz.do artykułu o przewodnictwie

Kilka lat później na pruskim Śląsku, po ostatniej wojnie Prus z Austrią (1778/79), nadal nie było zbyt spokojnie.

Przenieśmy się teraz do wydarzeń z roku 1790. W tymże zdecydowano się na budowę systemu fortów obserwacyjnych wzdłuż granicy. Rozpoczęto prace przy budowie Fortu Karola w Górach Stołowych i Fortu Wilhelma w Górach Bystrzyckich. Król pruski wraz ze swym sztabem zajął kwaterę w Budzowie koło Srebrnej Góry, aby być na miejscu na wypadek podjęcia działań wojennych. Konflikt został zażegnany dzięki rokowaniom, do jakich doszło latem tego roku w Dzierżoniowie (Reichenbach).

Wszelkie niepokoje w stosunkach prusko-austriackich zakończyły się spotkaniem starego, austriackiego cesarza Józefa II z pruskim królem, następcą „Starego Fryca” – Fryderykiem Wilhelmem II, i podpisaniem przez nich konwencji pokojowej. Miało to miejsce w Dzierżoniowie, w lipcu 1790 roku.widok ze szczelińca wielkiego

W tym miejscu trzeba przypomnieć, że zgodnie z wolą zdobywcy Śląska, Fryderyka II Wielkiego, począwszy od 1786 roku władcą tej prowincji i królem Prus został jego bratanek – Fryderyk Wilhelm II, a po nim (po 11 letnim okresie panowania), czyli w 1797 roku, rządy objął Fryderyk Wilhelm III (syn Fryderyka Wilhelma II).

Po zawarciu układu w Reichenbach (w Dzierżoniowie) król Fryderyk Wilhelm II, na początku sierpnia, wizytował nowo wzniesione forty a przy okazji zwiedził atrakcję tych okolic – masyw Szczelińca Wielkiego w pobliżu Karłowa. Nieco później na szczyt Szczelińca Wielkiego wszedł też Johann Wolfgang Goethe, który znajdował się w orszaku księcia weimarskiego Karola Augusta uczestniczącego w rokowaniach dzierżoniowskich. Obu wybitnych gości oprowadzał po górach mieszkaniec tamtych stron, siedemnastoletni Franciszek Pabel. Był rok 1790.

Dzięki wizytom tak dostojnych gości masyw Szczelińca stał się sławny i modny, zaś Franciszek Pabel został najpierw sołtysem Karłowa, a potem…

Franz Pabel, aby udostępnić turystom niedostępny dotychczas Szczeliniec Wielki zbudował 665 kamiennych schodów, po których 3 – 4 razy dziennie prowadził gości na szczyt. Wiedza, przedsiębiorczość i ujmujący sposób bycia doceniają turyści. A tych było w Sudetach coraz więcej, potrzebowali więc profesjonalnych przewodników.2. piekło na szczelińcu

W końcu jest rok 1813.
So
łtys i oberżysta z Karłowa Franz Pabel otrzymał urzędową nominację na przewodnika po Szczelińcu, zostając pierwszym w Europie przewodnikiem górskim. Nominację tę uzyskał po wizycie na Szczelińcu króla Fryderyka Wilhelma III.

Na zakończenie dodajmy jeszcze, że cztery lata później, w 1817 roku, starosta jeleniogórski powołał pierwszą na kontynencie organizację przewodnicką – Korpus Przewodników Górskich i Tragarzy Lektyk i Bagaży. W Alpach podobna organizacja powstała dopiero w 1856 roku, a w Tatrach – w 1875.

Franz Pabel – pierwszym w Europie urzędowo mianowanym przewodnikiem górskim. 200 lat później Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego ustanawia rok 2013 Rokiem Przewodników Turystycznych.

Marcin Socha
Przewodnik Sudecki i pilot wycieczek