Podróże to jedyna rzecz
na którą wydajemy pieniądze,
a stajemy się bogatsi.
Przewodnik po WROCŁAWIU i przewodnik górski SUDECKI oraz pilot wycieczek.

Wróżby Andrzejkowe, a sudeckie miejsca kultu pogańskiego

Sprzeczne są poglądy, co do tego, skąd właściwie wywodzą się Andrzejki. Wedle jednych przekonań jest to święto pogańskie, które przybyło do nas wprost ze starożytnej Grecji. Dowodem na to ma być etymologia imienia Andrzej, która brzmi Andress – aner – mąż, andros – mężczyzna. Zdaniem innych Andrzejki zakorzenione są w pogańskich, celtyckich i germańskich wierzeniach. Wiąże się to ze czcią oddawaną bogu Freyra. Postać ta, podobnie jak św. Andrzej, to patron płodności i urodzaju.

sw andrzej na stroneŚwięty Andrzej Apostoł jest patronem Szkocji i to tam ostatni dzień końca listopada jest świętowany najhuczniej. Kiedyś St. Andrew’s Day był powiązany wyłącznie z matrymonialnymi wróżbami, dziś to narodowe święto Szkotów, które na Wyspach ma szczególne znaczenie i oprawę. Popularne „andrzejki” wolne są od pracy, zaś impreza to tak naprawdę festiwal szkockiej kultury, sztuki i teatru, celebrowany wszędzie – w każdym kraju, gdzie zamieszkuje szkocka mniejszość, a najdłużej (przez cały tydzień) w miejscowości St Andrew’s. Tradycja świętowania tego dnia, w najbliższej nam formie, pochodzi najprawdopodobniej właśnie ze Szkocji.

Andrzejkowe świętowanie znane było już bardzo dawno, bo około XII wieku. Do Polski przywędrowało nieco później, mniej więcej w okolicach wieku XVI. Dziś obchodzi się je w w całej Europie. Andrzejki dawno temu stały się niezobowiązującą zabawą dla wszystkich – nie tylko jako wieczór czarów, magii i wróżb, ale również doskonała okazja do spotkania się z przyjaciółmi.

andrzejki

Teren Sudetów był w czasach średniowiecza miejscem, gdzie praktykowano tzw. kulty pogańskie. Słowianie zamieszkujący te tereny, czcili różnych bożków i odprawiali wiele obrzędów pogańskich.

ślężaW wielu punktach Sudetów umiejscowione były świątynie kultów pogańskich. Najbardziej znana świątynia była umiejscowiona na Ślęży. Szczyt Ślęży usianą jest kamiennymi kręgami oraz rzeźby religijne rozsiane wokół całej góry. Te najbardziej znane to panna z rybką, granitowy niedźwiedź znajdujący się na samym szczycie, a także Grzyb i Mnich, w pobliżu których przekupywano bóstwa za pomocą ofiar.

Kolejnym miejscem jest tzw. Polana Czarownic (Babia Przełęcz) w okolicy Kopańca. Domniemuje się, że ślady dawnej działalności kultowej Słowian spotykamy także w Ciemnym Wądole oraz w okolicy Świeradowa-Zdrój na Sępiej Górze, gdzie znajdować się miała świątynia.

W górach Izerskich jest miejsce zwane Wolframowym Źródełkiem. W czasach przedchrześcijańskich stanowiło podobno miejsce święte i wraz z położoną opodal Pogańską Kaplicą związane było z kultem Flinsa (Lwińca) – bożka miejscowej ludności należącej prawdopodobnie do plemienia Biebrzan.

góry kaczawskieKolejnym tajemniczym miejscem byłą Góra Połom w Górach Kaczawskich, nieopodal Wojcieszowa. Na jej szczycie znajdowała się kolejna świątynia kultu pogańskiego. Podobnie na szczycie o nazwie Górzec na Pogórzy Kaczawskim.

W powiecie Bolesławieckim we wsi Ołobok w latach około 800 n.e. istniała pogańska świątynia boga, którego zwano Milogiem.

W Nysie, w miejscu dzisiejszej katedry, stała niegdyś świątynia pogańska (X lub XI wiek). Podobnie we wsi Mościsko koło Dzierżoniowa. W Białym Kościele koło Strzelina pogańska świątynia, podczas wprowadzania chrześcijaństwa za Mieszka I została zamieniona na kaplicę.

Marcin Socha
Przewodnik Sudecki i pilot wycieczek