Podróże to jedyna rzecz
na którą wydajemy pieniądze,
a stajemy się bogatsi.
Przewodnik po WROCŁAWIU i przewodnik górski SUDECKI oraz pilot wycieczek.

Zamek w Bolkowie

Zamek w Bolkowie usytuowany jest w północno – zachodniej części miasta, na szczycie wysokiego wzgórza (396 m.n.p.m.), na prawym brzegu Nysy Szalonej. Inicjatorem budowy pierwszego założenia obronnego w tym miejscu był książę legnicki Bolesław II Rogatka. Pierwsza wzmianka o bolkowskim zamku zachowała się w wydanym przez jego kancelarię dokumencie z 1277 roku („Hain castro nostro” – „nasz zamek Gaj”). W czasach Rogatki bolkowski zamek najprawdopodobniej składał się z kamiennej wieży mieszkalnej otoczonej umocnieniami drewniano – ziemnymi.

Budowę zachowanego do dzisiaj kamiennego kompleksu przypisuje się księciu jaworskiemu i świdnickiemu Bolkowi I Surowemu.

łazka

Wzniesiono wówczas (lub rozbudowano z już istniejącego obiektu) wolnostojącą „wieżę ostatniej obrony” o wysokości 25 metrów.

Jej charakterystyczną cechą jest ściana przechodząca w klin, skierowany na południowy – zachód.

Taki kształt miał wzmocnić odporność wieży na ostrzał pociskami z machin miotających. Na terenie Polski zachowały się tylko dwa obiekty z takim rozwiązaniem. Druga wieża z „dziobem”, częściowo zrujnowana, znajduje się niedaleko od Bolkowa, w Płoninie i jest częścią ruin zamku Niesytno.

Wejście do wieży umieszczono od strony zachodniej na wysokości pierwszej kondygnacji (ok. 4 m). Prowadziły do niego drewniane schody, łatwe do zerwania w razie ataku. W dolnej części budowli znajduje się dostępne tylko od góry pomieszczenie używane w średniowieczu jako „loch głodowy”.

Oprócz wieży wybudowano również dwukondygnacyjny budynek mieszkalny. Usytuowana od południowego – zachodu brama chroniona była bramą zewnętrzną z własnym murem. Aby zamek mógł wytrzymać długie oblężenie, dodano cysternę na wodę opadową. Wykuto ją na dziedzińcu od północnej strony wieży. W 1312 roku syn Bolka Surowego, książę świdnicki Bernard Skoczek ku pamięci ojca zmienił nazwę miejscowości na Bolkowy Gaj.

Wnętrze ruin północnego skrzydła (widok na wschód)

 

Zarówno on jak i książę świdnicko – jaworski Bolko II Mały ponownie rozbudowali bolkowski zamek. Rozbudowano wówczas istniejący i wzniesiono nowy dom mieszkalny w północnej części dziedzińca. 

W 1368 roku po śmierci Bolka II Małego zamek wraz z miastem stał się własnością wdowy, księżnej Agnieszki. Wydzierżawiała ona twierdzę przedstawicielom najzamożniejszych rodów księstwa – min. von Logau, Schoffgotsch i Schweinichen.

 

 

 

Bolkowski zamek w połowie XIV wieku. Rekonstrukcja O. Czernera W 1392 roku po śmierci Agnieszki Bolków przeszedł we władanie królów czeskich. Wraz z piastowskimi rządami zakończył się najlepszy czas bolkowskiego średniowiecza. W czasie wojen husyckim miasto początkowo znajdowało się na uboczu głównego teatru wydarzeń.

W 1427 roku ciągnęły w pobliżu Bolkowa czeskie oddziały idące na Złotoryję. Nie próbowały jednak szturmować miasta, ani tym bardziej zamku. Katastrofa nadeszła w 1444 roku. 28 sierpnia Czesi zaskakującym atakiem wdarli się do Bolkowa. Próba zdobycia zamku zakończyła się fiaskiem, więc zadowolili się doszczętnym złupieniem i spaleniem miasta.

Bolków - centrum miasta - widok z wieży zamkowej. Za pierwszym rzędem kamienic widoczna wieża ratuszowa

Bolków - północna część miasta - widok z wieży zamkowej.

 

Zdjęcia od góry w kolejności:

  1. Widok na Górny Zamek z dziedzińca Zamku Dolnego.
  2. Wnętrze ruin północnego skrzydła (widok na wschód).
  3. Bolkowski zamek w połowie XIV wieku. Rekonstrukcja O. Czernera.
  4. Bolków – centrum miasta – widok z wieży zamkowej. Za pierwszym rzędem kamienic widoczna wieża ratuszowa.
  5. Bolków – północna część miasta – widok z wieży zamkowej.

 

Marcin Socha
Przewodnik Sudecki i pilot wycieczek